📌 Исломxўжа (1872 — 1913.9.8, Xива) Исломxўжа — Хива хонлигининг бош вазири, Хоразмдаги жадидчилик ҳаракати ўнг оқими раҳбарларидан бири бўлган тарихий шахс. Унинг ҳаёти ва фаолияти XX аср бошида Хоразмда модернизация ва ислоҳотларнинг муваффақиятли олиб борилишига катта таъсир кўрсатган. Исломxўжа давлат бошқарувида узоқ йиллар фаолият юритган, унинг бош вазир сифатидаги даври 1898 йилдан то 1913 йилгача давом этган деган маълумот ҳам мавжуд. Исломxўжа 1907—1912 йилларда Хива делегацияси таркибида Санкт-Петербург ва Москва каби шаҳарларга бир неча марта борган. Бу сафарлар давомида у илғор Европа маданиятини ўрганиш ва танитишда муҳим фаолият кўрсатган. У замонавий таълим, маданият ва технологияларни Хоразм аҳолига кенгроқ етказишга интилиб, тасвир ва кино ишига ҳам ғамхўрлик қилган. Масалан, Худойберган Девоновга Хоразмда кино ва суратга олиш ишларини йўлга қўйишда ёрдам берган. Исломxўжа ташаббуси билан бир қатор замонавий лойиҳалар амалга оширилган: Исломxўжа мадрасаси ва минораси – таълим муассасаси ва диёр белгиси. Нуруллабой саройи, касалхона, электростанция каби ижтимоий иншоотлар қурилган. Жадид мактаблар, ҳатто рус мактаблари очилиб, замонавий таълим тизими кенгайтирилган. Қўшимча таржималарда, Хива ва ундан ташқари Янги Урганч, Шовот, Гурлан, Қўнғирот, Қўшкўпир ва Мўйноқ каби шаҳарларда ҳам жадид мактаблар ташкил этилгани айтилади. Исломxўжа бош вазир сифатида 1910—1913 йилларда Хива хонилигидаги юкори лавозимда давлат ислоҳотларини ташкил этган ва янги фермерчилик, солиқ тизимини енгиллатиш каби қадамлар қўйган. У ер солиғи ва деҳқончилик ҳимояси масалаларида ҳам фаол бўлган. Исломxўжа давлатлараро алоқаларни бошқарган ва Хива хони билан ҳамкорликда ташқи сиёсатни йўлга қўйган. Тарихий манбаларга кўра, Исломxўжа 1913 йил 9 августда жадидчилик ғоялари ва ислоҳотлар учун курашиб юргани учун асосий рақиблар томонидан, айрим манбалар бўйича Хива хонининг буйруғи билан қатл этилган. Бу воқеа Хоразмда модернизация ҳаракати учун катта фожиа бўлган. Исломxўжа — Хоразм тарихида модернизация ва жадидчилик ғояларини илгари сурган муҳим сиёсий ва маданий арбоблардан бири. У нафақат давлат бошқарувида фаол бўлган, балки таълим, маданият ва иқтисодий ривожланиш соҳаларида ҳам муҳим ютуқларга эришган. 📱 Яқинларга улашиб қўйинг. ✅ Каналга обуна бўлинг: https://t.me/marksjumaniyozov